Een verloren generatie

 

Toen ik afgelopen kerstvakantie in de winkelstraten van Brussel op jacht was naar nieuwjaarsgeschenken, viel het me op dat er een heel aantal jongeren in groepjes samentroepen en de winkelende mensen gade slaan. Je hebt ze misschien ook al gemerkt: 15 à 20 jaar oud, meestal jongens van vreemde origine, de haren mooi kort geknipt en in de juiste vorm, modern  aangekleed en in het bezit van een gsm met tal van toepassingen op. Wie boodschappen doet in een grootstad, komt deze jongens zeker wel eens tegen. Het feit is dat ze door menig boodschapper slechts vluchtig een blik krijgen, want ook ik voel me toch niet op mijn gemak als ik van die groepjes voorbijloop. Deze groepjes krijgen ook wel het etiket 'hangjongeren' opgeplakt. 

Is dit echt wel een nieuw fenomeen dat soms uitvergroot wordt door de media, of bestaat dit al langer? Kunnen we iets ondernemen tegen het onbehaaglijk gevoel dat hangjongeren ons geven want vaak worden ze toch geassocieerd met criminaliteit? In onze samenleving die steeds complexer wordt met verschillende nationaliteiten, is dit een fenomeen waar we misschien best aandacht moeten aan besteden... 

Allochtone jongeren met een kwalijke reputatie

Enkele maanden geleden toonde een televisiereportage van Panorama op de openbare omroepzender Canvas een beeld van de als ‘verloren generatie’ bestempelde allochtone jongeren in bepaalde wijken van Brussel[1]. Daarin werd dieper gegaan op de problematiek van jeugdcriminaliteit in de hoofdstad. Zonder met beschuldigende vinger te wijzen naar bevolkingsgroepen, vind ik het nuttig op zoek te gaan naar de werkelijke oorzaken en mogelijke oplossingen van dit fenomeen. 

Vooral probleem van de grootsteden

Dat de grote steden een aantrekkingspool zijn voor mensen met minder goede bedoelingen, is reeds een langer gekend gegeven. DE SAAN A. brengt in zijn boek ‘De Zorg en de staat’ een schets uit de vroegere tijden van landlopers en criminelen die zich in de massa van de stad onderdompelden om diefstallen en geweld te plegen. In tijden van crisis of misoogst hielden de steden de stadspoorten dicht voor vreemdelingen, dieven en plunderaars.
Jonge werklozen werden wegens het gebrek aan een sociaal vangnet door de bevolking gevreesd als potentiële criminelen. Scholen werden opgericht, niet alleen om te leren rekenen en schrijven, maar vooral als civiliserende instantie om jonge mensen in het gelid te doen lopen in overeenstemming met de regels van het bestuur[2]. In de uitbouw van het onderwijssysteem in de Verenigde Staten, die trouwens in de 19de eeuw geconfronteerd werd met tal van immigranten, werd zelfs een spijbelpolitie ingeschakeld en voorzien in tuchtscholen voor hardleerse jongeren. Deze disciplinemaatregelen ontmoedigden immigrantenkinderen uit te groeien tot jonge zwervers ide leefden van  kattekwaad en jeugdcriminaliteit[3]. 

In het hedendaagse Europa is het echter onmogelijk om terug te grijpen naar sommige maatregelen uit vervlogen tijden. Maar dit betekent niet dat we niet kunnen leren uit het verleden en eventueel teruggrijpen naar praktijken waarvan hun nut eerder bewezen is.
Het is nu inderdaad eenmaal zo dat hoe groter de bevolkingsdichtheid is, hoe groter de kans bestaat dat er een deel van de bevolking afwijkend gedrag zal stellen. Het mag en het kan echter niet zijn dat dit deel van de bevolking ganse wijken gaat terroriseren. Veiligheid en leefbaarheid zijn immers een recht van elke burger.

Oorzaken: een combinatie van factoren

Stadswijken die ontaard zijn tot no go areas voor publiek en ordediensten ontstaan niet uit het niets. Tal van factoren liggen aan de basis van dergelijke verzuurde wijken. Zo is het geweten dat wijken waar het publieke leven stil valt, vaker een biotoop worden voor mensen die zich afzetten van de gangbare maatschappij. Hoge werkloosheid en lage inkomens zorgen voor een aanzuigeffect van gefrustreerde individuen. In niet weinig van deze gevallen wordt de rode loper uitgerold voor mensen met kwade bedoelingen. Een ingrijpen van de plaatselijke politieke overheden in samenwerking met buurtinstanties dringen zich in dergelijke situaties op.

Oplossing: geïntegreerd beleid

Om tegemoet te komen aan een multifactorieel probleem, dient men naar meerdere oplossingen te zoeken. Naast een efficiënt werkend justitieapparaat, getuigt een politiek van goed bestuur van een daadkrachtig beleid op het vlak van werkgelegenheid, kwalitatieve huisvesting, gelijke kansenonderwijs en integratie. Zo is de kennis van het Frans EN het Nederlands van onbepaalde waarde in het actieve beroepsleven.

Niet te vergeten geeft de uitbouw van een sterk sociaal-cultureel beleid (zoals de inplanting van bibliotheken, buurthuizen, gemeenschappelijke sportinfrastructuur, enz.) meer zuurstof aan ‘opgegeven’ stadswijken. Dat dit alles een kostenplaatje heeft, hoeft niemand te verwonderen. Het is geen toeval dat tijdens de actuele regeringsonderhandelingen geschreeuwd wordt naar 500 miljoen euro extra middelen voor Brussel. De vraag rest: wie wil betalen voor een als verloren bestempelde generatie?

(DEEL 1/4 van reportage op CANVAS (2010, 6 juni), Quartiers chauds, quartiers perdus?)

---

[1] CANVAS. (2010). Quartiers chauds, quartiers perdus? Geraadpleegd op 07 januari 2011, op http://video.canvas.be/panorama-6-juni-2010-quartiers-chauds-quartiers-perdus
[2] DE SWAAN, A. (2004). Zorg en de staat. Amsterdam: Bert Bakker, p.256, 259.
[3] DE SWAAN, A., p.121-122.