Onvoldoende opvang voor duizenden asielzoekers in België

DE SWAAN heeft het in zijn boek meermaals over de armen die tijdens de Nieuwe Tijd geweerd werden door de steden en gemeenten. Hij beschrijft de angst van de inheemse bevolking voor de zwervende arme vreemdelingen. Ze kregen de stempel van dieven, verspreiders van ziekten en misdaad. Deze bevolkingsgroep diende bestreden te worden door bijvoorbeeld hoge stadmuren te bouwen en de stadspoorten gesloten te houden. Nu vroeg ik me af in hoeverre mate er heden ten dage nog bevolkingsgroepen zijn die min of meer beschouwd worden als een bedreiging voor onze samenleving. Al vlug botste ik op het probleem van de (economische) migratie. Zo haalt met de regelmaat van de klok het onderwerp van de toevloed aan asielzoekers het nieuws. Hoe komt het toch dat deze groep mensen - voor zover we ze als één groep kunnen beschouwen, want deze mensen hebben meer verschillen dan gelijkenissen, denk maar aan origine en cultuur- telkens maar opnieuw op een weinig rooskleurige manier het nieuws halen? Deze vraag stel ik mezelf. Zijn deze mensen werkelijk een probleem voor onze samenleving? Vormen ze een bedreiging voor onze sociale zekerheid? Moeten we terug grenscontroles voorzien zoals destijds iedere stad zijn hebben en houden verdedigde tegen vreemden? Een poging tot het vinden van een antwoord op al deze vragen lijkt me meer dan de moeite waard. Hieronder vindt u mijn visie op dit 'oud' zeer...  

Explosieve stijging aantal asielzoekers

De afgelopen maanden is er een opmerkelijke stijging van asielaanvragen in België, ondanks de grote regularisatiecampagne eind 2009. Door een gebrek aan een consequent politiek beleid, dreigen naar schatting 6000 tot 7000 asielzoekers geen onderdak te hebben tegen de aankomende eindejaarsperiode[1].

Diverse hulporganisaties zoals Vluchtelingenwerk Vlaanderen waarschuwen voor een humanitaire crisis als er niet dringend wordt opgetreden. De kandidaat-vluchtelingen worden aan hun lot overgelaten en dreigen onverbiddelijk in de armoede te vallen[2].

Asielzoekers: de nieuwe generatie ‘gevaarlijke armen’?

DE SWAAN A. maakt in zijn boek ‘Zorg en de staat’ een schets van de collectivisering van de armenzorg in de westerse maatschappij gedurende de voorbije vijfhonderd jaar. De migratie van armen naar de steden deed zich vooral voor wanneer het elders op het platteland en in andere steden minder goed voor de wind ging. Met de opkomst van de nationale staten werd voorzien in subsidies om de armen te onderhouden op het niveau van de steden. Deze vorm van gelijke lastenverdeling werd bekomen nadat eerder gebleken had dat de solidariteit tussen de steden voorheen faalde. Geen enkele stad wou immers in perioden van hongersnood en economische crisissen instaan voor het onderhoud van arme vreemdelingen. Deze vreemdelingen werden dan ook beschouwd als een algemene bedreiging voor de stadskas[3].

Heden is het echter zo dat kandidaat-vluchtelingen de Belgische instellingen overspoelen, waardoor de effecten van de duurzame initiatieven voor asielzoekers op de helling komen te staan. Een gecoördineerde solidaire to the point aanpak van het asielprobleem door de overheid dringt zich met andere woorden nu ook op. Al was het maar om te vermijden dat asielzoekers – zoals bepaalde politieke partijen insinueren – de stempel van ‘gevaarlijke armen’ opgeplakt krijgen, wat tot een voedingsbodem voor extremisme kan leiden.

Liever kwijt dan rijk in tijden van economische crisis

In groeiende economische tijden wordt er op internationaal vlak steevast reclame gemaakt om economische migranten hier tewerk te stellen. Wanneer het dan slecht gaat, kunnen politici niet snel genoeg een halt toeroepen aan de toestroom van vreemdelingen. Diezelfde vreemdelingen die dan als het ware een arbeidsreservoir vormen voor wanneer de economie terug opleeft.

De financiële draagkracht alsook de werking van de gemeenten (de OCMW’s) en de federale bevoegde instanties (FEDASIL, het Commissariaat voor Vluchtelingen en Staatlozen, Vreemdelingenzaken), schieten momenteel ernstig tekort aan het uitvoeren van hun basisopdrachten[4]. Dat men deze sterk heterogene bevolkingsgroep dan liever kwijt is dan rijk, hoeft geen betoog. Zelfs staatsbezoeken van ontslagnemend premier Y. LETERME en bevoegd staatssecretaris voor asiel en migratie M. WATHELET aan een aantal Oostbloklanden, dienden ervoor de plaatselijke bevolking expliciet af te raden naar België te komen voor het aanvragen van asiel[5]. 

Remedies?

De politieke impasse van de afgelopen jaren in België heeft de uitvoering van een goed georganiseerd asielbeleid zeker geen goed gedaan. Warm en koud blazen op politiek vlak in tijden van economische hoogconjunctuur respectievelijk laagconjunctuur, leidt alleen maar tot verwarring bij het imago van ons land in het buitenland.

Een uitgebalanceerde weldoordachte opvangstrategie voor kandidaat-vluchtelingen op nationaal niveau is onmisbaar. Hiervoor denk ik aan efficiënt draaiende overheidsadministraties, voldoende opvangplaatsen (geen hotels of andere tussenoplossingen!), een snelle afhandeling van aanvragen via administratieve en gerechtelijke weg, een nieuw spreidingsplan en vooral een visie op lange termijn. Het mag niet zijn dat de Belgische overheid momenteel het betalen van dwangsommen verkiest boven het investeren in de noodzakelijke omkadering. Een sterk gezamenlijk Europees politiek standpunt kan trouwens ook al wonderen verrichten[6]. Het Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie tot eind 2010 kan hiervoor de uitgelezen kans zijn. Een gelijke lastenverdeling tussen de Europese lidstaten dringt zich op.

---

[1] VAN DEN BULCK, L (2010). 7000 vluchtelingen staan straks in de kou. Visie, jaargang 26, nr. 28, 1;

(2010, 13 november) “6000 asielzoekers op straat met kerst”. Geraadpleegd op 21 november 2010, op http://www.hln.be/hln/nl/957/Belgie/article/detail/1182113/2010/11/13/6-000-asielzoekers-op-straat-met-kerst.dhtml;

VRT (2010, 21 november) Daklozen overleven in Noordstation. Geraadpleegd op 23 november 2010, op http://www.deredactie.be/cm/vrtnieuws/mediatheek/programmas/journaal/2.13252/2.13253/1.910764.

DESLOOVER, J (2010, 22 november). Fedasil staakt tegen wanbeleid. Geraadpleegd op 22 november 2010, op http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=Q532IDHL&word=fedasil.

[2] VAN DEN BULCK, L (2010). Werk armoede weg met een degelijke job voor iedereen. Visie, jaargang 26, nr. 29, 10: ‘Door de hoge werkloosheid is er bij mensen van buitenlandse afkomst in België een enorm armoedeprobleem’.

[3] DE SWAAN, A. (2004). Zorg en de staat. Amsterdam: Bert Bakker, p. 2, 31-32, 51, 263.
[4] (2010, 19 november). Asielcrisis doet instanties kreunen onder het werk. Metro, p.2;

(2010, 18 november) Aantal aanvragen bij Fedasil op recordniveau. Geraadpleegd op 22 november, op http://m.destandaard.be/artikel.xhtml?contentid=1326412.

[5] (2010, 20 oktober). Wathelet naar Balkan om asiel af te raden. Geraadpleegd op 23 november, op http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=KU30URPN&word=wathelet+naar+balkan.

[6] Cf. de polemiek over rondtrekkende zigeuners in België en vooral Frankrijk tijdens de zomer van 2010.